ناجى محمد حسن عبد القادر الأنصاري (مترجم: عبدالمحمد آيتى)
95
عمارة وتوسعة المسجد النبوي الشريف عبر التاريخ (تعمير و توسعه مسجد شريف نبوى در طول تاريخ) (فارسى)
نخل . ابوبكر هيچ بر آن نيفزود . ولى عمر بر آن افزود و آن را به همان شيوه كه در عهد پيامبر صلى الله عليه و آله بنا شده بود با خشت و برگ نخل بنا كرد و ستونهاى چوبى آن را تجديد كرد . « 1 » پس از آنكه عمر با افزودن بر وسعت مسجد موافقت كرد ، از خانههاى اطراف سلب ملكيت شد و آنچه كه در جنوب و غرب مسجد بود بنابر مقتضاى طبيعت توسعه بر سر مسجد افتاد . توسعهء مسجد شريف نبوى در سال 17 ه . توسط عمربن خطاب پس از چهار سال كه از خلافت عمر گذشته بود ، در مسجد نبوى تعميرات و تغييرات مهمى صورت گرفت و اين در سال 17 ه . / 637 م . بود . عمر مسجد را از جانب غربى 20 ذراع ( 10 متر ) توسعه داد . پس عرض مسجد 120 ذراع ( 60 متر ) گرديد ولى از طرف شرقى بنا را دست نزد ؛ زيرا حجرهء شريفه در آنجا بود و از جانب قبله هم 10 ذراع ( 5 متر ) افزود ، و از جانب شمال 30 ذراع ( 15 متر ) و طول مسجد به 140 ذراع ( 70 متر ) رسيد . « 2 » عمر حجرههاى همسران پيامبر صلى الله عليه و آله را داخل در مسجد ننمود ، از اين رو به امتداد مسجد به غرب و شمال و جنوب بسنده كرد . و بعداً خواهيم ديد كه حجرهها در توسعههاى بعدى در مسجد داخل شدند ، آنگاه كه براى نخستين بار در زمان حكومت عمر بن عبدالعزيز بر مدينه ، مسجد را از سمت مشرق هم توسعه دادند . اين امر در عهد وليد بن عبدالملك ؛ بود هنگامى كه در سال 88 - 91 ه . به وسعت مسجد در افزود .
--> ( 1 ) - فتح البارى بشرح صحيح البخارى ، ج 1 ، ص 642 ، شماره 446 ( 2 ) - سمهودى ، وفاءالوفا ، ج 2 ، ص 493 و نك : عمدةالاخبار ، ص 108 و نيز به تصوير صفحهء بعد نگاه كنيد كه زيادت عمر بن خطاب را در سال 17 ه . نشان مىدهد .